w a a r o m
Vrijetijdsbesteding is zolangzamerhand een van de belangrijkere economische krachten geworden, een kracht die op ieder niveau van ons leven inwerkt. Iedereen heeft immers ‘recht’ op vrije tijd en op een zinvolle besteding ervan. Tenminste, iedereen in een maatschappij als de westerse, waar geld in voldoende mate aanwezig lijkt te zijn, maar tijd de schaarse factor is geworden. Vrije tijd is zo sterk bepalend geworden dat ze een van de belangrijke verkoopargumenten van hele steden is geworden, naast werkgelegenheid. Steden gaan in concurrentie om de meest aantrekkelijke, gezellige stad, waar de belangrijkste vrije tijdsfuncties in een stad, winkelen en uitgaan, het best genoten kunnen worden. Binnensteden worden daar, in belangrijke mate, op ingericht.

Een nuttige vrijetijdsbesteding is zo belangrijk geworden, dat we onszelf daar niet meer volledig in vertrouwen en de organisatie ervan voor een groot deel uit handen hebben gegeven. Een zeer diverse industrie verzorgt nu onze vrije tijdsbehoeften, opdat wij die in grotere efficiëntie en variatie kunnen beleven dan wij in ons eentje hadden kunnen doen. Vrijetijdsbeleving wordt in pakketten aangeboden waarin wij als consument kunnen kiezen voor gradaties van avontuur of geborgenheid, risico of veiligheid. Maar alles in afgepaste eenheden. Je koopt jezelf voor een uur, een week, een maand een ander leven, waarin afhankelijk van je investering de opgedane ervaring intenser of ontspannender is. En daar doet een geheel ander fenomeen zijn intrede: de investering moet beschermd worden.

Vrijetijdsbesteding is vooral een kwestie van controle geworden. Als economisch product is de ervaring pas winstgevend als zij door meerdere mensen genoten (en gekocht) kan worden. En dus geen gevolgen heeft voor de werkzaamheden en bezigheden van de consument na afloop van de vrijetijdsbesteding. Er moet dus aan productcontrole gedaan worden. De risico’s worden daarmee evenzeer onder controle gebracht. De bungeejump mag dan wel heel spannend zijn, de risico’s zijn niet veel groter dan een fietstocht door de stad: je betaalt voor de spanning en voor de veiligheid. In andere gradaties geldt dat ook voor andere vormen van vrijetijdsbeleving. Vrije tijd heeft zijn open einde verloren.

Gelijktijdig met de vrijetijdsbesteding is ook de controle-economie een sturende kracht in ons leven geworden. En gelijktijdig met de vrijetijdsbesteding steeds belangrijker geworden voor de wijze waarop onze omgeving wordt ingericht.